Een mooi stukje van de Peel: Griendtsveen

Op zaterdag 7 november 2020 ben ik erop uitgetrokken samen met mijn Olympus systeemcamera. Deze keer naar de bakermat van het "zwarte goud" van weleer. Het pittoreske dorpje Griendtsveen langs de A67 in de Peel. Het dorp behoort tot de gemeente Horst aan de Maas en is inmiddels een beschermd dorpsgezicht met ongeveer 20 rijksmonumenten. Het is een prachtig gebied met leuke huisjes, waar de geschiedenis van de veenwinning in de Peel is begonnen in 1853 en weer tot leven komt. Het dorp leent zich dan ook uitstekend voor het maken van foto's. In deze blog neem ik je mee langs de leuke plekjes van dit dorp met haar mooie geschiedenis.

Hoe het allemaal begon

In 1853 is Jan van de Griendt hier begonnen met een grootschalige veenwinning. In die tijd was turf een belangrijke brandstof en nu een belangrijke grondstof voor potgrond en dekaarde en daarmee belangrijk voor de tuinbouw en champignonindustrie. Dwars door het toen moerassige land van de Peel werd in 1866 een spoorlijn aangelegd en in 1880 een station: halte Helenaveen (Helena was de vrouw van Jan). Het is moeilijk voor te stellen maar in die tijd was het op een na drukste goederenstation van Nederland. Helaas is het station in 1944 verwoest.
Jan was een van de oprichters van "Maatschappij tot ontginning en vervening van de Peel" (later omgedoopt tot "Maatschappij Helenaveen"). Hij stichtte het dorp Helenaveen. Er was een grote rivaliteit tussen Van de Griendt en het Gemeentelijke Veenbedrijf van de gemeente Deurne, doordat hij weigerde zijn eigen kanaal (de Helenavaart) met de gemeente te delen. Deze werd daardoor gedwongen een eigen kanaal te graven.
a9947900-2b2c-4268-b05b-be9eb38d04c2jpg

De oprichting van Griendtsveen

De zoons van Jan, Jozef en Eduard, stichtten in 1885 het dorp Griendtsveen. In 1895 is er begonnen met de bouw van een kerk (de Sint-Barbara kerk), een pastorie en klooster (het liefdesgesticht). De kerk en de pastorie zijn in 1895 gebouwd. Na 1900 worden de meeste huizen en fabrieken gebouwd, naar ontwerp van de architect Louis Kooken. Het hele dorp was in die tijd eigendom van de N.V. Maatschappij Van de Griendt's Land-Exploitatie. In 1956 kwam hier een einde aan met een overeenkomst van de maatschappij met de gemeente Horst. Daarmee kwam er ook een einde aan de vervening van de Peel door de familie Van de Griendt.
Hieronder een foto van het leegstaande klooster met daarnaast nog een stukje van de school, dat overigens vroeger een meisjesschool was.
IMG_20201107_120429jpg

Lekker aan de wandel

Vanuit Helenaveen is er een mooie route (via de auto of fiets het makkelijkste) naar Griendtsveen, langs het Helenakanaal. Overigens staat in Helenaveen nog een mooie boerderij.20201107-PB070051JPG

Bij het dorp is een mooie wandelroute uitgestippeld, die je langs alle leuke huisjes leidt. Zo ook langs het oude postkantoor. Rechts van dit huis is nog een stukje van de oude turfstrooiselfabriek zichtbaar maar te saai voor een mooie foto.
20201107-PB070093jpg

De mooiste villa (villa "Sphagnum" wat Veenmos betekent) behoorde natuurlijk tot de familie Van der Griendt. Deze werd speciaal voor Eduard gebouwd in de jaren 1897-1900. De villa is later gekocht door Jan Beckers, de fabrikant van de frikandellen. De woning heeft een mooie lange oprijlaan met bomen aan weerskanten. Hier heb ik de volgende serie foto's gemaakt.
20201107-PB070110jpg
Altijd leuk om vanuit verschillende viewpoints foto's te nemen en te kijken wat het effect is. Ook rekening gehouden met andere compositie "regels" zoals, leidende lijnen, herhaling (van de bomen) en symmetrie. Het pad leidt je letterlijk naar het huis toe. De bladeren in de bovenste foto voegen net wat meer speelsheid toe en benadrukken de herfst. Helaas waren de meeste bladeren reeds van de bomen gevallen, anders was het effect wellicht nog mooier geweest. Dat geeft ook maar weer eens aan hoe belangrijk het is wanneer je ergens naar toe gaat.

Ook is het natuurlijk goed om altijd een portrait en landscape foto te maken. Dat geeft altijd weer een ander effect. Ik vind persoonlijk de portrait variant net waar meer drama toevoegen met die hoge bomen. Het heeft iets spookachtigs. Maar het blijft natuurlijk ook allemaal smaak.
20201107-PB070101jpg20201107-PB070102jpg

Ook kun je kiezen voor een zwart-wit of sepia kleur om wat meer de geschiedenis look te krijgen, zoals te zien is op de volgende foto.
20201107-PB070114jpg

De onderste foto geeft nog eens aan hoe mooi en groot het gebied rondom de villa daadwerkelijk is. Het landgoed waarop de villa ligt is 9 hectare groot. Ook hier weer het lijnenspel van de bomen en de spiegelingen in het water.
20201107-PB070083JPG
Alle kanalen die er zijn, zijn kunstmatig gegraven voor de boten die destijds de turf vervoerde. Langs deze kanalen staan de Apostelhuizen (hiervan zijn er nog 10 over) en de Peelwerkershuisjes. De apostelhuizen zijn echt een stuk mooier en groter. Hier woonde de apostelen/bazen van de turfwerkers.
De zon en de spiegeling in het water doen het natuurlijk altijd goed! Bij de tweede foto heb ik bewust een wat lager standpunt gekozen om de bladeren in het water nog beter naar voren te laten komen, voor een dramatischere foto (al zeg ik het zelf).
20201107-PB070125jpg
20201107-PB070123jpg
Zoals gezegd waren de peelwerkershuisjes een stuk kleiner, maar hier zijn er nog maar een paar van over. Hieronder ziet u er een. Helaas vind ik de belichting minder, maar het geeft een goed beeld van de huisjes van toen. Verschillende woningen zijn nu opgeknapt.
20201107-PB070137JPG

Ook is er in het dorp een groot gebouw te zien waar de vroegere arbeiders hun onderkomen hadden. Het heeft ook als dienst gedaan voor de mobilisatie van de militairen en daarna als paardenstal. Sinds 1982 zijn het opnieuw woningen geworden. Het gehele complex noemt men "In de Paardenstallen".
20201107-PB070154JPG
Aan de overkant van dit complex staat "Het Schaftlokaal". Dit gebouw gaf onderkomen aan maar liefst 100 seizoensarbeiders (turfstekers), die hier aten en sliepen. Op dit moment wordt het gebruikt als boerderij en je kunt je niet voorstellen dat hier zoveel mensen een onderkomen hadden, over slavernij gesproken.
20201107-PB070155JPGIMG_20201107_125243jpg
In de buurt van de grote villa (DGV) van de familie Van der Griendt staat de kleinere variant. Dit was vroeger het kantoorgebouw van de maatschappij, dat villa "Erica" heet, en hier woonde de procuratiehouder. In de ronding van het hek van dit pand staan nog de letters DKV van De Kleine Villa. Het gebouw is mooi intact gebleven. Vroeger was de ophaalbrug er nog niet maar voor de rest is het pand hetzelfde. Overigens is het groene grote voorwerp op de voorgrond een van de waterpompen die zijn overgebleven uit die tijd. Hier haalden de bewoners water uit voor huishoudelijk gebruik en werden in 1901 gebouwd.
Het is verstandig altijd goed op de compositie te letten van je foto. Zoals je hieronder op de tweede foto kunt zien, is de "d" van DKV op de poort niet goed te zien. Ik had de foto iets naar links moeten nemen. Soms zit het net in die kleine details.
IMG_20201107_132105jpg20201107-PB070189JPG
De schuiten, die al het turf vervoerde, werden getrokken door paarden. Overigens worden die boten aken genoemd. In de bochten van de kanaalkant stonden zogenoemde "rollerpalen". Het touw dat aan de schuit vastzat, werd hierlangs getrokken en dit zorgde ervoor dat de schuit niet door het paard tegen de kant werd getrokken. Hieronder ziet u nog een exemplaar hiervan.IMG_20201107_130338jpg

Toon Kortooms

Een van de bekendste inwoner van Griendtsveen was de schrijver Toon Kortooms. Hij was helemaal weg van de streek en heeft er veel boeken over geschreven. Toon ligt in een bijzonder graf begraven achter de kerk. Ook is er een plaquette voor hem gemaakt (hieronder weergegeven), die voor de kerk staat. Zijn zoon heeft zijn restaurant overgenomen en heeft een wandelpad aangelegd, waar je voor een kleine bijdrage met je blote voeten overheen kunt lopen.
bbba56cf-41c7-47c5-8c8b-33723a92a765jpg

Tot slot

Helaas is er van de scheepswerf, smederij, timmerfabriek en schilderwerkplaats niets meer over. Dit is inmiddels een bed&breakfast geworden. Hier werden de schuiten gerepareerd die werden gebruikt voor het vervoer van turf. Het treinstation is helaas ook verdwenen. Ik ben altijd verzot op oude gebouwen en zeker oude treinstations leveren altijd mooie plaatjes op. Wel zijn er op een pleintje in het dorp nog een paar turfwagentjes, een locomotief en een turfpers over.
Het dorp is omgeven door prachtige natuur, maar helaas al verschillende malen getroffen door natuurbranden.
831e6030-beb6-48d5-b846-38d0b857585cjpg

Griendtsveen is echt een leuk dropje op een keer te bezoeken en vergeet dan zeker je fotocamera niet mee te nemen, want je kijkt je ogen uit !

Ik heb verschillende foto's van deze blog in mijn webwinkel gezet.